Westelijke eilanden : geschiedenis

In 1610 werd er een begin gemaakt met het aanleggen van de 'Nieuwe Waal'. Langs de rechte kade die zo ontstond waren brede werven die onder meer gebruikt werden voor het opslaan van hout; vandaar de naam 'Houttuynen'. Omdat deze kade evenwijdig liep aan de Haarlemmerdijk werd het opslagterrein na verloop van tijd 'Haarlemmer Houttuinen' genoemd. Drie voormalige houtloodsen uit omstreeks 1880, afkomstig van deze werven, zijn herbouwd in het Zuiderzee museum te Enkhuizen. De ligplaats voor de schepen werd beschut door de in 1612 aangelegde stadswal met bolwerken, die doorliep tot in het IJ. Van de IJ-zijde werd de ligplaats beschermd door een rij palen.
De Nieuwe Waal sloot aan op de omstreeks 1613 gegraven Korte Prinsengracht die, na ingebruikname van de Eenhoornsluis, toegang gaf tot de markten en het bedrijven gebied langs de Prinsengracht. Als gevolg van de snelle verzanding van het Westelijk deel van de Nieuwe Waal moesten de plannen worden gewijzigd. Men besloot de natuur haar gang te laten gaan. In 1614-1615 werden in het dichtgeslibde gedeelte de 'Westelijke Eilanden' aangelegd. Aanvankelijk heetten zij naar hun positie ten opzichte van de stad; Vooreiland, Middeneiland en Achtereiland. Later kwamen de namen Prinseneiland, Bickerseiland en Realeneiland in zwang. Na deze ingreep werd alsnog in een nieuwe ligplaats voor zeeschepen voorzien.

De Westelijke eilanden moesten in de eerste plaats ruimte bieden aan bedrijven die lawaai- en stankoverlast veroorzaakten, b.v. scheepswerven en teerkokerijen. Algauw verrezen er ook pakhuizen. Omstreeks 1810 telde Amsterdam 940 pakhuizen, waarvan 126 op de Westelijke Eilanden.
Oorspronkelijk waren de eilanden niet bedoeld voor bewoning, maar de situatie veranderde als gevolg van de zich ontwikkelende nijverheid en industie. Huizen kwamen vooral op de westelijke strook van het Bickerseiland en op het oostelijke gedeelte van het Realeneiland. De bewoners waren werklieden.

Om dichtslibbing van het IJ tegen te gaan werd in 1834 het Westerdok aangelegd. Het IJ kon nu vanaf de eilanden niet meer worden gezien. Door de latere aanleg van de spoorbaan werden de Westelijke eilanden afgesneden van de Haarlemmerbuurt; daarvoor waren ze een sociaal en economisch gebied.

Op dit moment vormen de eilanden, een schitterende buurt waar de oude pakhuizen in glorie zijn hersteld en welke worden bewoond. Hier treft u een stukje Amsterdam van ongewone kwaliteit en rust, ondanks alle bedrijvigheid welke plaatsvindt achter de gevels. Dit is een stukje Amsterdam waar zich velen kunstenaars en handarbeiders hebben gevestigd. Boten in allerlei formaten liggen hier te schitteren in het water en kinderen kunnen hier nog heerlijk spelen op straat. Dit stukje van onze stad straalt de glorie van welleer nog steeds uit. Een wandeling of fietstochtje door deze buurt is een verademing!

Kunsteilanden Amsterdam Elke 2e zondag v/d maand: van 12.00 tot 17.00 uur open ateliers U bent van harte uitgenodigd.